Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Thấp bé, rách nát, tồi tàn: Dùng để miêu tả nhà cửa, công trình kiến trúc có vẻ ngoài thấp lè tè, cũ kỹ, xiêu vẹo và trong tình trạng nghèo nàn, thiếu thốn.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Khu nhà ổ chuột với những căn nhà lụp xụp nằm sát bên nhau.
  • Ngôi nhà lụp xụp ấy là nơi trú ngụ của cả gia đình ông lão.
  • Phía cuối làng là những túp lều lụp xụp.
  • Căn nhà tranh vách đất lụp xụp đã che mưa che nắng cho họ bao năm.

Các cách sử dụng nâng cao

• "lụp xụp" thường được dùng với sắc thái biểu cảm mạnh, gợi lên hình ảnh nghèo khó, tạm bợ, đáng thương. Từ này ít khi dùng để miêu tả một cách trung lập.
  • Nhìn cảnh nhà cửa lụp xụp, ai nấy đều động lòng thương.
• Từ này chủ yếu miêu tả hình thức bên ngoài của công trình, nhưng cũng hàm ý về điều kiện sống bên trong.
  • Cuộc sống trong căn nhà lụp xụp ấy vô cùng khó khăn.

Biến thể và từ gần giống

• Lụp xụp là từ láy, không có biến thể hình thái học (như so sánh hơn, so sánh nhất). Từ này thường được dùng nguyên dạng.
• Từ gần nghĩa:
  • Tồi tàn: Cũng chỉ sự rách nát, hư hỏng, nhưng "tồi tàn" có thể dùng rộng hơn cho nhiều thứ (như cuộc sống, đạo đức), trong khi "lụp xụp" chuyên về kiến trúc, nhà cửa.
  • Xiêu vẹo: Nhấn mạnh trạng thái nghiêng ngả, không vững chãi, có thể đi kèm với "lụp xụp" để tăng tính hình tượng.
  • Thấp bé: Chỉ đặc điểm về chiều cao, là một phần ý nghĩa của "lụp xụp".

Từ đồng nghĩa

• Tồi tàn (về mặt tình trạng vật chất)
• Xiêu vẹo (về mặt hình dáng)
• Thấp lè tè (về mặt chiều cao)

Từ trái nghĩa

• Đồ sộ
• Khang trang
• Kiên cố
• Cao ráo

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• Nhà cửa lụp xụp: Cụm từ phổ biến nhất, gần như cố định khi dùng từ này.
• Lều lụp xụp: Dùng để chỉ những chỗ ở tạm bợ, nghèo nàn.
• Lụp xụp dưới mưa: Cụm từ có tính hình tượng, miêu tả sự yếu ớt, mong manh của ngôi nhà trước thiên nhiên.
  • Mái nhà lụp xụp dưới những cơn mưa xối xả.

1. tt. (Nhà cửa) thấp bé, rách nát tồi tàn: Nhà cửa lụp xụp Ba gian nhà tranh lụp xụp.